Jak esbecy postrzegali Piekary CZ.V

Jak esbecy postrzegali Piekary CZ.V

Sierpień 1980 roku, Strajk Stoczni Gdańskiej i tysięcy wspierających ja zakładów stał się początkiem krachu komunizmu w Polsce. Oczywiście nikt wówczas nie przypuszczał, iż już dekadę później rozwiązaniu ulegnie Polska Zjednoczona Partia Robotnicza, a w Polsce przeprowadzone zostaną, częściowo, wolne wybory. Abstrahując od ocen roku 1989, napisać trzeba iż, Sierpień 80, przyniósł Polakom powiem świeżego powietrza wolności. Jak napisze po latach jeden z liderów trójmiejskiej opozycji Krzysztof Wyszkowski:

Solidarność wyrwała Polaków ze stanu pozornej katatonii, w jaką wprowadził naród sowietyzm, będący trucizną antycywilizacji. Dzięki solidarności polskość dumnie i zwycięsko objawiła się jako suweren w swoim państwie, odmawiając bycia dłużej komunistycznym niewolnikiem.

Zagrożenie to dostrzegała Służba Bezpieczeństwa, także ta zajmująca się inwigilacją i walką z piekarskim Sanktuarium. Jak piszą autorzy pracy Zagrożenia związane z funkcjonowaniem sanktuarium maryjnego w Piekarach Śląskich. Przeciwdziałania operacyjne realizowane w latach 1983-1986, celem rozpoznania zasięgu i stanu przygotowań do corocznej pielgrzymki. Śląska SB podejmowała następujące działania operacyjne:

a. Poprzez tajnych współpracowników uplasowanych w kurii ujawnia się zamierzenia i kierunki pracy hierarchii kościelnej w fazie przygotowań i przebiegu pielgrzymki. (…)
b. Pracownicy operacyjni poszczególnych RUSW i MUSW przeprowadzają rozmowy profilaktyczne z bezpośrednimi organizatorami pielgrzymek mające na celu zapewnienie religijnego przebiegu imprezy, pozbawionego wszelkich akcentów politycznych i ostrzegają przed konsekwencjami wynikającymi z nieprzestrzegania obowiązujących przepisów prawnych.
c. Każdego roku Szef RUSW w Piekarach Śląskich przeprowadza oficjalne rozmowy z ks. Wł. Studentem, proboszczem parafii pw. Najświętszej Marii Panny” w Piekarach Śląskich, w trakcie której obliguje go do zapewnienia religijnego charakteru pielgrzymki oraz podjęcia wszelkich środków, by nie dopuścić do zakłócenia ładu i porządku publicznego.
d. Aktywizuje się pracę operacyjną w poszczególnych parafiach na terenie wszystkich diecezji leżących w województwie katowickim, a szczególnie diecezji katowickiej, opolskiej, częstochowskiej (…)
e. Przekazuje się zadania tajnym współpracownikom z kleru świeckiego, aby ci w czasie rozmów z wiernymi celowo wyolbrzymiając trudy pielgrzymki, wpływali na osoby starsze, kalekie, schorowane by pozostały w domach.
f. Poprzez działania administracyjny, takie jak brak zgody na udostepnienie państwowych lub zakładowych środków lokomocji wpływa się na obniżenie frekwencji wiernych z dalszych rejonów woj. katowickiego. W zakładach o ruchu ciągłym nie wydaje się na ten dzień urlopów, osoby przebywające na zwolnieniu lekarskim są w tym dniu kontrolowane przez przedstawicieli kierownictwa zakładów, zakłady pracy organizują w tych dniach wycieczki, festyny z atrakcyjnymi nagrodami.
g. Poprzez tajnych współpracowników rozpoznaje się inicjatywy osób duchownych znanych z negatywnej postawy oraz osób świeckich, a szczególnie wywodzących się z działaczy ekstremalnych byłej „Solidarności” i innych ugrupowań opozycyjnych
h. Zbierane są informacje o czynionych przez nich przygotowaniach do wykorzystania pielgrzymki do celów politycznych
i. Podejmuje się działania operacyjne mające na celu wyeliminowanie z pielgrzymki lub zneutralizowanie ekstremalnych działaczy b. „Solidarności” oraz osób, które mogłyby podjąć próbę przekształcenia uroczystości w demonstrację polityczną i swoim zachowaniem spowodować zakłócenie ładu i porządku publicznego (…)
j. Podejmowane są rozmowy z księżmi biorącymi udział w pielgrzymce mające na celu wyeliminowanie negatywnego wystroju wizualnego grup pielgrzymkowych w postaci haseł, plakatów i transparentów.

Mając na uwadze powyższe, Wydział IV WUSW w Katowicach corocznie wysyła pisma do WUSW poszczególnych województwa, z których przyjeżdżają pielgrzymi. W pismach tych zwraca się uwagę na niedopuszczenie do przyjazdu osób, które mogłyby zakłócić przebieg pielgrzymki oraz na objęcie ochrona operacyjną figurantów Spraw Operacyjnych mających uczestniczyć w pielgrzymce.

Celem niedopuszczenia do niepożądanych przez komunistów działań, WUSW w Katowicach rokrocznie powołuje Kompanię Operacyjno-Interwencyjną, która swoje działania koncentruje na:

a. Eliminowaniu z udziału w pielgrzymce osób ze środowiska opozycji politycznej
b. Usuwani spośród pątników w czasie dojścia do Piekar i na tzw. „Kalwarię” osób posiadających emblematy, transparenty, znaczki „Solidarności”, wznoszących wrogie okrzyki, antypaństwowe hasła, itp.
c. Dokonuje zatrzymań osób zakłócających ład i porządek publiczny
d. Rozpoznawaniu i w sprzyjających warunkach zatrzymywaniu osób dokonujących nielegalnego kolportażu ulotek i wydawnictw bezdebitowych
e. W przypadku gdyby doszło do ekscesów ulicznych maja za zadanie przejęcie przywództwa w tłumie i pokierowanie nim, a następnie współdziałając z ZOMO rozproszyć go.

Podsumowując swoja pracę, funkcjonariusze SB piszą:

Porównując przeciwdziałania operacyjne, jakie podejmowane były ze strony Wydziału IV SB w Katowicach, w latach 1983-1986, do intensywności i ilości zagrożeń, jakie wystąpiły w tym zakresie w Piekarach Śląskich, można stwierdzić można stwierdzić, iż skuteczność ich była mało zadowalająca. Szczególnie, iż przeciwdziałania te podejmowane są w szerokim zakresie, jeśli chodzi o możliwości organizatorsko-mobilizacyjne SB WUSW w Katowicach.
Dla zilustrowania tej tezy można podać, iż rokrocznie impreza piekarska angażuje około 350 funkcjonariuszy operacyjnych i 250 funkcjonariuszy prewencji, nie licząc pozostających w odwodzie jednostek ZOMO.
Pozwala to na utrzymanie na zadowalającym poziomie ładu i porządku publicznego, tak na trasach przemarszu pielgrzymek, jak i w czasie trwania samych uroczystości. Jednak nie eliminuje negatywnego oddziaływania na uczestników pielgrzymki piekarskiej jako całości. (…)
Mając powyższe zastrzeżenia na uwadze autorzy sugerują, aby w przyszłości podjąć następujące przeciwdziałania mające na celu wyeliminowanie nieprawidłowości:

a. Szczególna uwagę odpowiedzialni pracownicy operacyjni powinni zwrócić na zadaniowanie tajnych współpracowników uplasowanych wśród kleru diecezjalnego, a mających wpływ na przebieg pielgrzymki, lub biorących w niej udział. Zadania powinny mieć charakter indywidualny i dostosowany do możliwości poszczególnych TW. Z zadań tych agentura powinna być rozliczana łącznie z podaniem powodów niemożności ich wykonania. (…)
b. Udoskonalić system łączności z agenturą biorąca udział w pielgrzymce, a zespołem odpowiedzialnym za spływ informacji. (…)
c. Poprzez odpowiednie departamenty MSW wpływać na poszczególne WUSW w kraju, aby większą uwagę zwróciły na przeciwdziałania wobec grup pielgrzymkowych wychodzących z ich terenu do Piekar Śląskich.
d. Poprzez szefostwo WUSW w Katowicach zobligować poszczególne wydziały operacyjne, by właściwie zabezpieczyły swych figurantów przed, jak i w trakcie pielgrzymki.
e. Należy żądać od jednostek terenowych pisemnych sprawozdań na temat wykonywania zaleceń Sztabu, a dotyczących przeciwdziałań i uzyskanych efektów.
f. Za pośrednictwem KW PZPR wpłynąć na osoby, które z ramienia władz administracyjnych województwa zajmują się pielgrzymką, aby w sposób bardziej zasadniczy i konsekwentny podchodziły do żądań i nacisków kleru dotyczących spraw pielgrzymki.
g. Ze swój strony Wydział IV WUSW w Katowicach powinien po zakończeniu uroczystości informować właściwe jednostki wojewódzkie i terenowe o udziale w pielgrzymce grup manifestujących wrogie hasła i transparenty z ich terenu.

Jak podkreślają esbecy

W latach objętych zainteresowaniem niniejszej pracy nie zanotowano poważniejszych naruszeń ładu i porządku publicznego, a usiłowania grup opozycyjnych do wytworzenia takiej sytuacji, w większości przypadków likwidowane były w zarodku. Do powstania takiej sytuacji w znacznym stopniu przyczyniło się niedopuszczenie do przyjazdu na pielgrzymkę piekarską czołowych działaczy opozycyjnych z Lechem Wałęsą i Anna Walentynowicz, którzy rokrocznie zapowiadają swoja obecność na pielgrzymce. Powyższe przykłady świadczą o tym, że odpowiednio przygotowane i umiejętnie prowadzone działania mogą przynosić wymierne korzyści operacyjne, neutralizujące w pewnym stopniu negatywny wydźwięk tej masowej uroczystości religijnej. (…)
Nasze przeciwdziałania powinny iść w parze z szeroko zakrojoną akcją propagandową, prowadzona przez organizacje partyjne i społeczne. Akcją mająca przeciwstawić się frontalnemu atakowi Kościoła. Atakowi mającemu na celu ukierunkowanie i zawężenie swobód światopoglądowych, co jest wyrazem bardzo żywotnych w kościele rzymskokatolickim tendencji do totalitarnego podporządkowania sobie tak poszczególnych osób, jak i całych społeczności.

Ostatnią kropkę w swojej pracy funkcjonariusze SB postawili w 1987 roku. 2 i pół roku później Służba Bezpieczeństwa została rozwiązana. A pielgrzymki do Piekar, jak chodziły, tak chodzą i chodzić będą.

No Comments

Post a Comment