Jak esbecy postrzegali Piekary CZ.IV

Jak esbecy postrzegali Piekary CZ.IV

W celu zapewnienia sobie pełnej kontroli nad przebiegiem piekarskiej pielgrzymki, corocznie, zarządzeniem Komendanta Wojewódzkiego MO w Katowicach powoływano specjalny sztab, którego zadaniem była organizacja i koordynacja działań Milicji Obywatelskiej i Służby Bezpieczeństwa, a także podejmowanie niezbędnych środków do zapewnienia bezpieczeństwa i porządku w czasie uroczystości. Powołany sztab opracowywał szczegółowy plan przedsięwzięć zmierzających do całkowitego zabezpieczenia uroczystości. Jak pisze w swojej pracy Zygmunt Pabiasz, w latach siedemdziesiątych XX wieku wyglądało to następująco:

Zasadniczym celem operacyjnego zabezpieczenia imprez kościelnych organizowanych na terenie Piekar Śląskich jest ujawnienie prób i zamierzeń wykorzystania zgromadzonych tłumów do zakłócenia porządku i bezpieczeństwa publicznego oraz operacyjne przeciwdziałanie wszelkim tendencjom przejawiania na tle sprowokowania ekscesów, cudów lub innych poczynań mogących spowodować stan zagrożenia lub naruszenia obowiązujących przepisów prawnych. Celowi temu podporządkowane są następujące zadania informacyjno-rozpoznawcze i profilaktyczno-zaradcze.

1. Kontynuowanie pracy rozpoznawczo-informacyjnej w zakresie:

a/ ujawniania zamierzeń i działań przygotowawczych organizatorów ze szczególnym uwzględnieniem nanoszonych zmian w znanym już naszej służbie programie

b/ organizowanie dopływu informacji ze środowisk pozostających w kontaktach z organizatorem imprezy, jak tez ze środowisk kleru i aktywu katolickiego pod kątem poznania ich stosunku do poszczególnych założeń organizatorów, form udzielanego poparcia i ewentualnych komentarzy na temat właściwej istoty imprezy kościelnej;

c/ aktywizacji pracy operacyjnej w poszczególnych parafiach diecezji katowickiej w celu określenia przed uroczystościami frekwencji, formowania nielegalnych pielgrzymek oraz ustalania rzeczywistych nastrojów wśród przygotowujących się do udziału w imprezie;

d/ dokumentowania wszystkich poczynań organizacyjno-programowych ze strony organizatorów imprezy.

Materiał poglądowy [za: Archiwum IPN BU w Warszawie]

Realizację powyższych zadań powierzano do samodzielnego wykonania Wydziałowi IV śląskiej Służby Bezpieczeństwa. Ponadto wydział ten, tym razem działając w porozumieniu z Wydziałem Śledczym Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w Katowicach, przyjmował do realizacji następujące zadania:

1. Uaktywnienie pracy operacyjnej przez jednostki organizacyjne Służby Bezpieczeństwa w okresie przygotowawczym do imprezy i w czasie jej trwania w stosunku do wytypowanych figurantów spraw. Dotyczy to szczególnie osób, podatnych do wykorzystania w określonych sytuacjach do wrogich celów.

2. Terenowe jednostki Służby Bezpieczeństwa z powiatów ościennych w stosunku do tarnowskich Gór przekazują /w dniu pielgrzymki do godz. 8.00/ informację o ilości osób i pielgrzymek udających się do Piekar Śląskich. Informacje takie przekazywane są dyżurnemu w Wydziale IV KW MO.

3. Służba Bezpieczeństwa KP MO w Tarnowskich Górach oraz Wydział IV KW MO ma obowiązek przygotowania osobowych źródeł do działań inspiracyjnych i profilaktyczno-zapobiegawczych na wypadek prób wywołania cudów.

4. Wydział „T” przygotowuje i wydziela środki do utrwalania wszystkich publicznych wystąpień w okresie uroczystości.

5. Wydział „B” przygotowuje stan osobowy i środki techniczne celem realizacji zadań obserwacyjno-dokumentacyjnych w okresie trwania uroczystości.

Jak dalej pisze Pabiasz:

Na miejscu uroczystości zapewniony jest operacyjny dopływ informacji z czasu trwania poszczególnych faz programu, dokonywanych zmian w programie. Dokonywana jest identyfikacja głosicieli kazań, ocena nastrojów panujących wśród pątników, atmosfera uroczystości. Poszczególne grupy pracowników Służby Bezpieczeństwa, które biorą udział w zabezpieczaniu uroczystości, realizują zadania wyznaczone dla danej grupy.

Pośród tych zadań znajdują się między innymi obserwacja przemarszu pielgrzymek, zachowanie się uczestników, dokonywanie obliczeń ich ilości, identyfikacja pielgrzymek, ustalenie ich organizatorów czy przewodników. Ponadto identyfikowane są pojazdy przyjeżdżające do Piekar oraz rejestrowane kazania wygłaszane przez księży.

Z poszczególnych faz przebiegu uroczystości i występującymi w jej toku charakterystycznymi zjawiskami informowani są na bieżąco Komitet Wojewódzki PZPR w Katowicach, Komitet Powiatowy PZPR w Tarnowskich Górach, kierownictwo Departamentu IV MSW oraz kierownictwo KW MO w Katowicach. Z całości przebiegu uroczystości kościelnych i efektów jej zabezpieczenia opracowywana jest szczegółowa informacja.

materiał poglądowy [za: Archiwum IPN BU w Warszawie]

Major Zygmunt Pabiasz przyznaje także, iż z inicjatywy Służby Bezpieczeństwa i przy aprobacie czynników administracyjno-politycznych województwa, organizowane są akcje wyciszania uroczystości religijnych w Piekarach Śląskich. Tego typu przedsięwzięcia polegały między innymi na:

– organizowaniu imprez konkurencyjnych , jak np. zawody sportowe /dwumecze piłkarskie, zawody żużlowe, lekkoatletyczne/ oraz festynów i lokalnych dni kultury w miastach ościennych;
– powodowaniu przez zakłady pracy organizacji wycieczek do zakładowych ośrodków wypoczynku niedzielnego i atrakcyjnych miejscowości wypoczynkowych;
– zabezpieczeniu atrakcyjnego programu telewizyjnego na godziny przedpołudniowe w taki sposób, aby nie w taki sposób, aby nie wywołało to nieprzychylnych komentarzy w społeczeństwie.
(…) Jak dotychczas, w/wym. kierunki przeciwdziałań dają konkretne efekty wyrażające się stopniowym zmniejszaniem ilości uczestników uroczystości.

Konkludując swoje rozważania, Pabiasz pisze

Duża ilość mężczyzn, jaka notuje się w trakcie zjazdu stanowego, stanowi obiektywne niebezpieczeństwo zagrożenia ładu i porządku publicznego. Niebezpieczeństwo to może przybrać realne kształty w przypadku inspiracji przez kler do wrogiego działania. Istotnym jest, aby działalność polityczno-operacyjna Służby Bezpieczeństwa zmierzająca do zabezpieczenia organizowanych tu imprez polegała między innymi na uzyskiwaniu wyprzedzających informacji o takich zamierzeniach organizatorów, które mogłyby spowodować sytuacje konfliktowe oraz na kontroli i ocenie rodzących się nastrojów wśród uczestników.

Kończąc rozważania, major Zygmunt Pabiasz notuje:

W dzisiejszych warunkach wysokiej cywilizacji technicznej oraz dużej ruchliwości życia społecznego – wysuwanie przez bp Bednorza haseł: „kościoła pielgrzymującego” lub „maszerującego”, może być tylko dowodem obskurantyzmu, wstecznictwa i reakcji.

Podobny pogląd na sprawę piekarskiego Sanktuarium i organizowanych tam rokrocznie pielgrzymek stanowych prezentują Marian Chwedczuk i Andrzej Filipek. W napisanej 13 lat po pracy Zygmunta Pabiasza dokumencie zatytułowanym Zagrożenia związane z funkcjonowaniem sanktuarium maryjnego w Piekarach Śląskich. Przeciwdziałania operacyjne realizowane w latach 1983-1986, w podsumowaniu piszą o „jątrzących wypowiedziach hierarchii kościelnej, mających na celu dyskredytację całokształtu polityki społeczno-gospodarczej PRL”, „negatywnym wystroju tereny Sanktuarium” oraz „możliwościach zamanifestowania obecności w życiu społecznym kraju tzw. opozycji politycznej”. Oczywiście wówczas specjalne środki „zaradcze” także były podejmowane przez siłowe struktury Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. O tym, jak wyglądała walka z piekarskimi pielgrzymkami w latach osiemdziesiątych XX wieku – w następnym, ostatnim, odcinku cyklu.
CDN

Materiał poglądowy [za: Archiwum IPN BU w Warszawie]

No Comments

Post a Comment